2 days ago
देशब्यापी दिप प्रज्वलन तथा justice for all victim कार्यक्रम सम्पन्न
4 days ago
निर्मला पन्तको न्याय र आत्म शान्तिको लागि माइतीघर मण्डलामा दिप प्रज्वलन
2 weeks ago
५ वटा संस्थाको आयोजनामा बृहत खुल्ला रक्दान कतदान कार्यक्रम एतिहासि रुपमा सम्पन्न
2 weeks ago
आदिकवि भानुभक्त आचार्यको योगदान स्मरण गर्दै ‘चुँदीरम्घालाई भाषा अनुसन्धानको केन्द्र बनाइने’
2 weeks ago
 प्रधानमन्त्री ओलीको सम्बोधन – असहयोग र घेराबन्दीका बीच राष्ट्रियता, विकास र समृद्धिमा उपलब्धि
2 weeks ago
नर्भिक अस्पताल पहिलोपटक आइपिओ जारी गर्ने तयारीमा
1 month ago
नेपाल स्वयंसेवी रक्तदाता समाजको आवहान मा नेपाल तरुण दल चन्द्रागिरी द्वारा रक्तदान
3 months ago
आज १२बैशाख २०७८ आइतवारको  राशिफल तपाईको दिन कस्तो रहने छ जान्नुहोस
4 months ago
नयाँ बर्ष २०७८ को सुरुवात संगै नोबेम्बर जिन्सको नया सोरुम धादीग्को धार्केमा पनि
5 months ago
एउटा कोठाभित्र बन्दी जस्तै जिवन बिताउनु पर्दा कसैलाई पनि सहज हुदैन- सुरेन्द्र क्षेत्री


डर्बीखबर डट कम् ।।


 चैत्र १९  काठमाडौँ ।। क्रमश पुस्तान्तर हुंदै जांदा कतिपय परापुर्व कालदेखि चलनचल्तिमा आएका हाम्रा धार्मिक,सांस्कृतिक रितिरिवाज हरु छोडिंदै आएका छन् । पुखाले चलाउदै आएका,मान्दै आएका यस्ता सांस्कृतिक परम्परा हरुलाई जोगाईराख्नु हामि सबैको दायित्व हो । कर्तव्य हो । यि र यस्ता सांस्कृतिक धरोहरको संरक्षण गरी भावि पुस्तालाई जानकारी सहित सुम्पिनु अग्रजको दायित्वमा पर्दछ ।
नेपाली नारी हरुको पर्व हरितालीका तिज आउनु एक महिना अंघिदेखिनै गाउ–गाउमा,टोल,टोलमा नाचगान गरेर प्रत्यक दिन रमाइलोगरी नारीका वर्षभरीका पिडाहरु गितमार्फत व्यक्त गर्दथे ।

त्यो परम्पराले गाउ , टोलमा ,समाजमा मिलेर बस्न सघाउ पुर्याएको थियो । अहिले त्यो परम्परा विस्तारै पाटिप्यालेसमा पास्चात्य संगितमा दर खाने निउमा डिस्को नाच्ने , गहना प्रदर्शन गर्ने र पेय पदार्थ रक्सी,वाईन खाएर लठ्ठिने जस्ता विकृति हरुमा परिणत भएको छ । भड्किलो हुंदै गएको छ र तिजको वास्तविक मर्म ओझेलमा पर्दै गएको छ । यस्तो हुनुको प्रमुखकारण नेपालमा भएको १० वर्षे जनयूद्घ प्रमुख हो । भने अन्यमा टेलिभिजन,सोसल मिडिया र संञ्चारमाध्यमबाट भित्रिने विकृति नै हो । त्यसकारण् हाम्रा नयां पुस्तालाई वास्तविक संस्कृतिको ज्ञान दिनु अनिवार्य छ ।

विगत १० वर्षे द्धन्दकोकुरा गर्दा जसको कारणले मौलिक प्रचलनमा रहेका धेरै चाडपर्वहरु विस्थापित हुन पुगे । कतिपय ५–६ दिन लगातार चल्ने जात्राहरु छोट्याएर विधि पु¥याउने काम मात्र गरेर निरन्तरता दिन थालियो । फलस्वरुप भावि पुस्तालाई त्यसको वास्तविक मर्मनै थाहा भएन त्यस सम्बन्धि ज्ञान नै हुन पाएन ।

अर्कोतर्फ विदेशिको सिको गर्दैजानाले बढ्दो प्रविधीसंगै भित्रिएका भाईवर,म्यासेन्जर,युटुव,गुगल जस्ता माध्यमले विश्वका कुरा,धर्म,संस्कृति घरमै बसेर हेर्न,सुन्न र अवलोकन गर्ने सुविधा उपलब्ध हुंदा अवको पुस्तालाई हाम्रा धर्म संस्कृतिलाई प्रविधि संगै अपडेट गराउन नसक्नु पनि हामिहरुको मुख्य कमजोरी रहेकैहो । पश्चिमा संस्कृति हरुले मनाउदै आएका अंग्रेजि नयांवर्ष,प्रेम दिवस जस्ता चाड पर्व हरुमा विशेष रुचिहुनु पनि गुगलकै परीणाम हो त्यहिंवाट सिक्ने र व्यवहारमा लागु गर्ने गर्दछन तसर्थ हाम्रा चाड,वाड,संस्कृति हरुलाई पनि आधुनिक मिडियाको सहज पहुंचसम्म पु¥याउन सक्नेहो भने केहिंहदसम्म सहयोग पुग्ने देखिन्छ ।

हाम्रो शिक्षा प्रणाली पनि भड्किलो र विदेश मुखी हुंदैगएको छ । ए लेवल नेपालमा पढाएर उत्पादित त्यो युवालाई के चाहिं रोजगार दिने ? उसलाई सिधै विदेश जा भनेको होइन ? अर्कोतिर अंग्रेजिभाषलाई ग्रहायता दिंदा हाम्रा परापुर्व कालदेखीका नेपाली,संस्कृत,भोजपुरी जस्ता भाषा लोप हुंदैजाने र पुराना अभिलेखहरु पढ्ने जनशक्तिको अभाव हुने अवस्था नआउला भन्न सकिंदैन । जस्तै उच्चशिक्षा हासिल गरीसकेका भाई,वहिनी हरु नेपाली अंकमा झुक्किएको सहजै देख्नपाईन्छ । त्रिपन्न भनेको कतिहो इंग्लीसमा भन्नुस न यस्ता प्रतिउत्तर पाईन्छ । बिदेशि पर्वहरु जस्तै न्यू ईयर,प्रेम दिवस आएको एक महिना अंघिबाट चहलपहल सुरुहुन्छ । ति तिथि मिति हाम्रा नयांपुस्ताका भाई,वहिनी हरुलाई कण्ठै हुन्छ र खुलेर मनाउंछन् तर हाम्रो नयांवर्ष लगत्तै आउंदैछ त्यस्तो चहलपहल देखिंदैन कारण हाम्रा अग्रजहरुले हामिलाई दिएको ज्ञान र हामिले दिने ज्ञानको कमि र भावी पुस्तालाई हाम्रा चाडपर्व हरुको महिमा को वारेमा जानकारी गराउन नसक्नु नै हो ।
तसर्थ यिसबै समस्याबाट मुक्तिदिलाउन आफ्ना सन्तती हरुलाई आफुले मान्ने चाड पर्व,धर्म,संस्कृतिका वारेमा सानै देखि जानकारि गराउंदै लैजानुपर्ने आवस्यक्ता छ । हाम्रा पाठ्यक्रम हरुमा यस्ता संस्कृति संग जोडिएका चाडपर्व,धर्म संस्कृति हरुको प्रयोगात्मक कोर्स राख्नुपर्ने आवस्यक्ता देखिन्छ अनिमात्र केहिंहद सम्म सुधार गर्न सकिन्छ ।


✍️ ✍️ ✍️ -दयानिधि खनाल



2 Comments

  1. Bijaya pandey says:

    Dherai kura thapaye

  2. rosy thakuri says:

    ramro lagyo sujhab jastai chha…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*